Kampen is eigenlijk een openluchtmuseum waar je gewoon doorheen kunt lopen. De Hanzestad aan de IJssel telt meer dan 500 rijksmonumenten, heeft drie middeleeuwse stadspoorten die nog volledig intact zijn en een skyline die je nergens anders in Nederland zo tegenkomt: kerktorens, pakhuizen en historische poorten, zonder één flatgebouw ertussen. In de veertiende en vijftiende eeuw was dit één van de rijkste steden van Noordwest-Europa – en dat gevoel kleeft nog steeds aan elke straathoek. Maar deze stad is allesbehalve stoffig. Ben je benieuwd wat je hier allemaal moet zien en doen? In deze blog vind je de 15 mooiste bezienswaardigheden van Kampen! Op de terrassen langs de IJssel zit het altijd vol, er zijn bijzondere musea, een sigarenfabriek waar ze nog met de hand rollen en een scheepswerf waar je kunt meevaren op een middeleeuws schip.
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Bij slecht weer: Kampen is ook op een regenachtige dag prima te doen. Het Stedelijk Museum, het Ikonenmuseum en het Biermuseum zijn allemaal binnenshuis en samen goed voor een halve dag. Voeg daar een rondleiding door Sigarenfabriek De Olifant aan toe en je dag zit zo vol. En je bent ook zo in Zwolle!
- Gratis de stad in: Voor een gratis dagje Kampen kom je ver. De historische binnenstad en de Oudestraat kost je niks, het Hof van Breda is gewoon toegankelijk, het stadsstrand is gratis én de Stadsbrug met de gouden wielen bewonder je gewoon terwijl je erover loopt.
- Met kinderen: De Koggewerf is een aanrader: buiten, een echt middeleeuws schip en van april tot de herfst kun je meevaren op de IJssel. Het Biermuseum is ook leuker dan het klinkt (er zijn immers kinderversies van de middeleeuwse bieren), en tijdens de Kamper Ui(t)Dagen in de zomer is er van alles speciaal voor kinderen georganiseerd.
- Voor de echte geschiedenisliefhebber: Stedelijk Museum voor de grote lijnen, Sigarenfabriek De Olifant voor de industriële geschiedenis, de Bovenkerk voor de religieuze architectuur én het graf van Hendrick Avercamp, en de drie stadspoorten voor de middeleeuwse verdedigingswerken. Hier ben je makkelijk een hele dag mee bezig.
- Stedelijk Museum Kampen
- De drie stadspoorten
- De Bovenkerk
- De Nieuwe Toren
- Sigarenfabriek De Olifant & De Eenhoorn
- Kamper Kogge & de Koggewerf
- Ikonenmuseum
- Biermuseum Kampen
- Stadsbrug met gouden wielen
- Historische binnenstad & de Oudestraat
- Hof van Breda & de binnentuinen
- Windmolen D’Olde Zwarver
- Kamper stadsstrand
- Stadsgehoorzaal
- Kamper Ui(t)Dagen
Bekijk populaire hotels in de deze regio
Stedelijk Museum Kampen
Het Stedelijk Museum zit in het voormalige raadhuis van Kampen, een gebouw uit rond 1350 met een rijk versierde gevel en spitse torentjes. Binnen zijn vier vaste tentoonstellingen over water, religie, rechtspraak en het Huis van Oranje. In de zaal over rechtspraak zie je een stuk walvisbot uit de 16e eeuw waarmee veroordeelden aan hun been moesten rondlopen – dat was toen een van de lichtere straffen. De Schepenzaal, een oude rechtszaal die sinds de Hanzetijd vrijwel onveranderd is gebleven, is op zichzelf al de moeite waard. Ook de synagoge aan de IJsselkade hoort bij het museum; daar is een permanente herdenkingstentoonstelling voor de Joodse gemeenschap van Kampen.
De drie stadspoorten
Kampen had ooit twintig middeleeuwse stadspoorten. Drie zijn er overgebleven: de Koornmarktspoort (gebouwd tussen 1337 en 1380, de oudste van de drie), de Broederpoort en de Cellebroederspoort. De laatste twee zijn allebei uit 1465 en lijken qua torens bijna identiek aan elkaar. Ze staan vlak naast het stadspark, zeker in de lente als de bloesembomen eromheen in bloei staan is het een plaatje. De Koornmarktspoort aan de rivierkant wordt nu gebruikt als escape room: je maakt een reis terug naar de nautische glorietijd van Kampen. Voor 12.000 bakstenen werd deze poort gebouwd – dat telde gewoon niet mee vroeger.
De Bovenkerk
De Bovenkerk, officieel de Sint-Nicolaaskerk, bepaalt al eeuwen het stadsgezicht van Kampen. De bouw begon in de 12e eeuw en de gotische spitse toren kwam erbij in de 15e eeuw. Het orgel uit 1742 – het zogenoemde Hinsz-orgel – is een van de grootste van Nederland en staat bekend om zijn uitzonderlijke akoestiek. Op donderdagavonden in juli en augustus zijn er orgelconcerten, en het Klokkenluidersgilde organiseert toren-beklimmingen waarbij je op 55 meter hoogte uitkomt. Binnenin kun je ook de graven bekijken van bekende Kampenaren, zoals schilder Hendrick Avercamp – ja, diezelfde die al die winterse IJsstaferelen schilderde en die later als De Stomme van Campen door het leven ging.
De Nieuwe Toren
Midden op de Oudestraat steekt de Nieuwe Toren hoog boven alles uit. Gebouwd tussen 1649 en 1663, op de plek van een kapel die in vlammen opging. De koepelvormige lantaarn bovenaan was oorspronkelijk een ontwerp voor het Paleis op de Dam in Amsterdam – om onduidelijke redenen is dat er nooit van gekomen. Het carillon heeft 48 klokken en behoort tot de grootste en best klinkende van Nederland. Elke maandag van 11.00 tot 12.00 uur en elke zaterdag van 15.00 tot 16.00 uur geeft stadsbeiaardier Frans Haagen een concert. De toren is 65 meter hoog en heeft 163 treden – beklimmen kan tijdens de Kamper Ui(t)Dagen in de zomer.
Sigarenfabriek De Olifant & De Eenhoorn
Kampen was ooit de sigarenstad van Nederland: rond 1880 werkte bijna de helft van de bevolking in de tabaksindustrie. De Olifant aan de Voorstraat is de enige overgebleven sigarenfabriek, al actief sinds 1883. Het pand heeft scheve muren, oude houten vlonders en ruikt doordrongen naar tabak. Tijdens een rondleiding zie je het hele productieproces, van het selecteren van de tabaksbladeren tot het met de hand rollen van de sigaren. Tours zijn dagelijks om 14.00 uur, vooraf aanmelden is verplicht. Combineer het bezoek direct met zusterbedrijf De Eenhoorn ernaast: de laatste koffie- en theeproducent van Kampen, waar je een proeverij kunt doen van vers gebrande koffie.
Kamper Kogge & de Koggewerf
De Koggewerf ten noorden van het centrum is één van de meest bijzondere plekken van Kampen. Hier ligt de Kamper Kogge: een nagebouwde middeleeuwse kogge uit de 14e eeuw, gebaseerd op het wrak dat in 1981 in de Flevopolder werd gevonden. Het is de enige varende kogge van Nederland. Van april tot de herfstvakantie kun je meevaren op de IJssel in een tocht van 1 uur en 15 minuten. Op het terrein van de werf zijn ook een middeleeuws vissershuisje, een timmerwerkplaats, een smederij en een taveerne voor koffie. Rondleidingen worden zo’n eens per maand gegeven voor €7,50. Het water, de werf en het schip samen geven echt een goed gevoel bij wat Kampen ooit was.
Ikonenmuseum
Het Ikonenmuseum zit in een voormalig middeleeuws klooster uit de 14e eeuw en herbergt de grootste verzameling orthodoxe iconen van heel West-Europa. In totaal zo’n 4.000 houten en metalen iconen, voornamelijk uit Rusland, de Balkanlanden en Griekenland, daterend van de 15e tot de 20e eeuw. Het zijn vrijwel allemaal afbeeldingen van Jezus, Maria, heiligen en kerkelijke feestdagen – want volgens de orthodoxe traditie mogen op iconen alleen figuren staan die daadwerkelijk door mensenogen zijn gezien. Als je er op een rustig moment bent, voelt het bijna als een spirituele beleving. Bij het museum is een winkel en een café. Op maandag gesloten.
Biermuseum Kampen
Het Biermuseum zit in het oudste stenen woonhuis van Kampen, een patriciërswoning uit 1440 die gebouwd zou zijn door een rijke koopman met een felbegeerde hopvergunning. Aangetroffen zaden van hop en een bierpul uit 1325-1375 bevestigen dat hier al in de middeleeuwen bier werd gebrouwen. Op vrijdag- en zaterdagmiddag (13.00-17.00 uur) ben je welkom voor een historische introductie, een film en een proeverij van twee ‘middeleeuwse’ bieren: de Kamper Trots en de Kamper Vreugd, allebei gebrouwen op basis van een middeleeuws recept. Reserveren is aanbevolen. In de middeleeuwen dronken trouwens ook kinderen bier – het IJsselwater was namelijk een stuk ongezonder dan een glas gerst.
Stadsbrug met gouden wielen
De Stadsbrug uit 1999 is misschien wel de fotogeniekste plek van Kampen. De hefbrug valt op door vier grote wielen bovenaan die bekleed zijn met echt bladgoud. Als er een schip onderdoor moet, trekken die wielen het brugdek omhoog. ’s Avonds zijn ze verlicht en zie je ze van ver af glinsteren. Halverwege de brug is een uitkijkbalkon waar je de volledige skyline van Kampen ziet: kerktorens, pakhuizen en poorten weerspiegeld in de IJssel. De eerste brug op deze plek dateert al van 1448, maar die was van hout en ging steeds opnieuw in vlammen op. Kom je met de trein, dan loop je er sowieso overheen vanuit het station.
Historische binnenstad & de Oudestraat
Door de binnenstad van Kampen wandelen is op zichzelf al een bezienswaardigheid. Langs de Oudestraat, de hoofdwinkelstraat van de stad, staan prachtig gerestaureerde gevels die de welvaart van de Hanzetijd uitstralen. Op de gevels van oude panden hangen informatiebordjes over de architectuur. Kijk ook goed omhoog in de steegjes: huizen worden hier met ingenieuze boogconstructies over smalle straatjes heen ondersteund omdat de bodem verzakt is. Overal duiken gerestaureerde muurreclames op – reclameboodschappen uit de late 19e eeuw die Stichting Stadsherstel Kampen in ere heeft hersteld. De Houtzagerssteeg en de Marktgang zijn echte aanraders. Let ook op de stadsboerderijen: huizen met een luik op de tweede verdieping en een katrol, waar vroeger het vee binnen werd gehouden.
Hof van Breda & de binnentuinen
Verscholen achter de Marktsteeg ligt het Hof van Breda, een historische stadstuin met roots in de 16e eeuw. Vier vierkante perken, een grote beuk en vogels als vinken, zanglijsters en roodborstjes. Op een bankje zitten en het carillon van de Nieuwe Toren horen spelen – dat is hier de belevenis. De tuin is vernoemd naar de familie Van Breda in 2007 en overdag vrij toegankelijk (honden niet welkom). Een stukje verderop aan de Burgwal ligt de Binnentuin van Margaretha, ontworpen door de bekende tuinarchitect Mien Ruys. Aangrenzend restaurant MaGreet heeft een eigen kruidentuin en een mooi terras. Beide tuinen zijn verborgen plekjes die de meeste bezoekers aan Kampen volledig missen.
Windmolen D’Olde Zwarver
Aan de zuidkant van Kampen, langs de IJssel, staat molen D’Olde Zwarver. De achtkantige stellingmolen dateert uit 1842, al is de precieze bouwdatum nooit helemaal achterhaald – hij is misschien nog ouder. In 1952 werd hij verplaatst naar de huidige plek, vandaar de naam: de oude zwerver. Vrijwilligers houden hem draaiende en malen er tarwe, rogge en spelt tot meel. Op zaterdagochtend van 09.00 tot 12.00 uur kun je een kijkje nemen en meer horen over de mysterieuze herkomst – want zou hij oorspronkelijk uit Groningen komen? In de winkel koop je molenproducten als bloem, gist en pannenkoekenmeel. Met de skyline van Kampen op de achtergrond is dit ook een mooie fotoplek.
Kamper stadsstrand
Steek de Stadsbrug over en je belandt bij het stadsstrand van Kampen, recht tegenover de historische binnenstad. Gratis toegankelijk, met ligbedden, hangmatten en een zonneweide. Het uitzicht op de skyline van Kampen – kerktorens, pakhuizen, de gouden wielen van de brug – is werkelijk fantastisch. Zwemmen in de IJssel zelf is helaas niet toegestaan, maar pootjebaden mag wel. Paviljoen Hanzezicht is er geopend van half april tot half oktober voor eten en drinken; bij mooi weer zit het terras snel vol. In de zomer worden er regelmatig evenementen georganiseerd, van live muziek tot sportactiviteiten. Op een zonnige dag is dit de plek waar Kampenaren zelf ook naartoe gaan.
Stadsgehoorzaal
Voor een avondje uit in Kampen ga je naar de Stadsgehoorzaal aan de Burgwal, een van de oudste theaters van Nederland. Het bestaat al sinds 1891 en de grote zaal heeft rode pluchen stoelen en een imposante kroonluchter die je inderdaad even terug in de tijd zetten. Artiesten zeggen trouwens dat ook de kleedkamers tot de mooiste van het land behoren. Jaarlijks staan er ruim honderd voorstellingen op het programma: van muziek en dans tot cabaret en toneel. In de kleine zaal zijn Filmhuisvertoningen. In de foyers kun je iets drinken voor of na de voorstelling en Theaterrestaurant Salon 1891 zorgt voor eten. Check de agenda via de website van de Stadsgehoorzaal.
Kamper Ui(t)Dagen
Elke zomer, op zo’n vijf of zes donderdagen in juli en augustus, verandert Kampen in een bruisend festival. Orgelmuziek in de kerken, rondvaarten op de IJssel, braderieën, proeverijen en activiteiten voor kinderen. Maar het meest bijzondere moment is de opening: de burgemeester hijst een koe omhoog aan de Nieuwe Toren. Geen echte koe, maar het verwijst naar een van de bekendste Kamper Uien – de spottende verhalen over de domheid van Kampenaren. Lang geleden zou er een levende koe naar boven zijn gehesen om gras van de gevel te eten; het beest overleefde de strop niet. De Kampenaren zelf zijn inmiddels trots op die verhalen. Dit is ook het enige moment in het jaar dat je als individuele bezoeker de Nieuwe Toren kunt beklimmen.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Een Kamper Ui is een spottend verhaal over de bewoners van Kampen die iets stoms zouden hebben uitgehaald. Het bekendste verhaal gaat over een koe die aan een touw omhooggehesen werd naar de Nieuwe Toren om gras van de gevel te eten – dat liep slecht af voor de koe. De Kampenaren zijn inmiddels trots op die verhalen en hebben er zelfs een zomerfestival naar vernoemd: de Kamper Ui(t)Dagen (populair in Overijssel).
Voor een goed dagje Kampen heb je zo’n 6 tot 8 uur nodig. De historische binnenstad, twee of drie musea en een terrasje passen er makkelijk in. Wil je ook meevaren met de Kogge, een stadswandeling doen én rustig eten? Dan is een weekendje eigenlijk comfortabeler. Je kunt overnachten bij vakantiepark EuroParcs De IJssel Eilanden of in een van de hotels!
Op loopafstand van de binnenstad zijn gratis parkeerplaatsen, onder andere tegenover het NS-station – neem wel je blauwe parkeerschijf mee. Betaald parkeren kan bij parkeerplaats De Bongerd en Meeuwenplein; een dagkaart kost circa €10. In de binnenstad zelf mag je maximaal drie uur staan. Op zondagen en feestdagen is parkeren overal gratis.
Zeker. Zwolle ligt op een kwartiertje en is een mooie Hanzestad met eigen bezienswaardigheden. Met de fiets kun je ook richting Hasselt of Vollenhove, allebei kleine historische stadje in de omgeving. Het Hanzerondje van 41 kilometer tussen Kampen en Zwolle langs de IJssel is een populaire fietsroute. Giethoorn, Elburg en Schokland liggen ook allemaal binnen een halfuurtje rijden.
Ja, en eigenlijk is het ideaal. Station Kampen ligt direct aan de IJssel en je loopt via de Stadsbrug zo het centrum in – dat is meteen al een mooie aankomst. Het station is het eindpunt van een stoptreintje vanuit Zwolle. Vanuit Zwolle kun je via Lelystad of Leeuwarden ook station Kampen Zuid bereiken, maar dat ligt 5 kilometer buiten het centrum, dus dat is minder handig.
