Apeldoorn staat misschien niet bovenaan elke dagtriplijst, maar dat is eigenlijk onterecht. Deze Gelderse stad heeft een uitzonderlijk gevarieerd aanbod: een nationaal museum in een echt koninklijk paleis, een dierentuin waar de apen vrijer rondlopen dan de bezoekers, en een groot stadspark dat direct overgaat in de Veluwse bossen. Tel daarboven op dat Nationaal Park De Hoge Veluwe, Radio Kootwijk en de Veluwsche Stoomtrein allemaal op korte afstand liggen, en je begrijpt dat je hier een vol weekend kwijt kunt zijn. Apeldoorn scoort bovendien buitengewoon goed voor gezinnen. Julianatoren, Apenheul, Berg & Bos, Malkenschoten — allemaal op fietsafstand van elkaar. En wie het rustiger aan wil doen, kan wandelen door het Kroondomein, kunst kijken in het CODA of een ritje nemen met de stoomtrein.
In dit artikel beschrijven we de 14 leukste bezienswaardigheden in en rondom Apeldoorn. Van de grote iconen tot plekken die minder toeristen trekken, maar zeker de moeite waard zijn.
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Met jonge kinderen: Julianatoren, Apenheul, Kinderparadijs Malkenschoten en Klimbos Veluwe. Combineer Apenheul met Berg & Bos op één dag — dat scheelt reistijd en de kinderen kunnen na de apen meteen het klimbos in.
- Actief en buiten: Klimbos Veluwe, Nationaal Park De Hoge Veluwe (op de gratis witte fietsen), de wandelroutes door Kroondomein Het Loo en een stoomtreinritje naar Dieren. Apeldoorn is een stad voor wie graag buiten bezig is.
- Bij slecht weer: Paleis Het Loo (reken op minstens een halve dag binnen), het CODA Museum of de Veluwsche Stoomtrein. De stoomtrein rijdt ook gewoon bij regen — je zit droog in de coupé en het landschap blijft mooi.
- Rustig en (bijna) gratis: Stadspark Berg & Bos (gratis toegang), wandelen door het Kroondomein, Wildpark het Aardhuis (€2 per persoon) en de Levenstuinen van het Groot Hontschoten. Vier uitjes die je samen minder kosten dan één kaartje voor de Apenheul.
Bekijk populaire hotels in de deze regio
Paleis Het Loo
Paleis Het Loo werd in 1684 gebouwd als zomerverblijf van stadhouder Willem III en prinses Mary, en tot 1975 woonden er leden van het koninklijk huis. Na een ingrijpende verbouwing is het museum nu mooier dan ooit. Je kiest uit twee routes door de paleisvertrekken — één over Willem en Mary, één over koningin Wilhelmina — en luistert daarbij naar audiofragmenten. Bijzonder zijn de baroktuinen: de enige reconstructie van een baroktuin in Nederland, volledig symmetrisch aangelegd met fonteinen, bijzondere beplanting en sinaasappelbomen van meer dan 300 jaar oud. In de koetshuizen staat een indrukwekkende collectie historische auto’s en rijtuigen. Reken op een halve dag minimaal.
Kroondomein Het Loo
De ‘achtertuin’ van het paleis is meteen het grootste aaneengesloten landgoed van Nederland: 10.400 hectare bos, heidevelden en wandelpaden. Het Paleispark (650 hectare) is gewoon toegankelijk voor publiek. Wandel langs vijvers, door bossen, en maak kans op edelherten, wilde zwijnen en reeën. Ergens middenin ligt het Wilhelminadal, een smeltwaterdal uit de voorlaatste ijstijd. Kasteel Het Oude Loo, een 15e-eeuws jachtslot, staat ook op het terrein — je kunt er niet in, maar de tuinen zijn in april en mei soms geopend. Dit deel van Apeldoorn voelt echt aan als een koninklijk landgoed. Doe er geen haast mee; gewoon wandelen en kijken wat je tegenkomt.
Apenheul
De Apenheul is een dierentuin met bijna uitsluitend apen — zo’n 300 exemplaren van 35 soorten, waaronder gorilla’s, orang-oetans, neusapen en gibbons. Wat het anders maakt dan andere dierentuinen: de helft loopt gewoon vrij rond tussen de bezoekers. Een doodshoofdaapje op je schouder? Dat kan hier echt. Gorilla’s en orang-oetans verblijven op grote eilanden, maar ook die zie je van heel dichtbij. Elke dag zijn er presentaties door dierverzorgers — de gorilla-presentatie won zelfs de Beste Dierendemonstratieshow-award van Nederland en België. De Apenheul bestaat al sinds 1971 en is inmiddels een echt Apeldoorn-instituut. Op een zonnige dag wil je hier gewoon uren rondhangen.
Stadspark Berg & Bos
Berg & Bos is in de crisisjaren dertig aangelegd als werkverschaffingsproject en inmiddels uitgegroeid tot een park van 250 hectare. Het ligt direct naast de Apenheul, dus je kunt beide op één dag combineren. In het park wandel je door bos langs een bosvijver, en de kans is reëel dat je edelherten of wilde zwijnen tegenkomt. Er staat een uitkijktoren van 26 meter op een heuvel van negen meter — bovenaan kijk je soms tot aan Zwolle. Voor kinderen is er een IVN Kidsnatuurpad met informatiebordjes en een waterspeelplek. In augustus vindt hier ook het Vue Openlucht Filmfestival plaats. Toegang tot het park zelf is gratis.
Klimbos Veluwe
Klimbos Veluwe ligt midden in Berg & Bos en heeft tien klimroutes in de boomtoppen, geschikt voor kinderen van zes jaar en ouder — ouders mogen gerust mee. Je kiest zelf hoe hoog je gaat en welke moeilijkheidsgraad bij je past. Het leukste zijn de extremere elementen: een tokkelroute, vrije val in grote netten en een bungee. Op een drukke zomerzaterdag kan het behoorlijk druk worden; onder de week klimmen is een stuk aangenamer. Vanwege de ligging vlak naast de Apenheul kun je beide makkelijk combineren — al is de kans groot dat je na het klimbos gewoon niet meer weg wil.
Kinderpretpark Julianatoren
Julianatoren bestaat al sinds 1910 — begonnen als uitkijktoren Prinses Juliana Toren, inmiddels een pretpark met meer dan zestig attracties. Die oorspronkelijke toren staat er trouwens nog en is rijksmonument. Het park is gericht op jonge kinderen van twee tot zo’n tien jaar: de Olifantenmolen en Turtlebaan voor de allerkleinsten, de Texas Twister en achtbaan voor de stoerdere types. Meerdere keren per dag zijn er shows met parkmascottes Jul en Julia, twee muizen die optreden in “Dansles met Julia” en “Het Spannende Safari Avontuur”. Er is zelfs een gezinsabonnement waarbij tot vier grootouders mee mogen. Kaartjes online kopen scheelt aan de kassa.
Kinderparadijs Malkenschoten
Malkenschoten is de oudste kinderboerderij van Apeldoorn en inmiddels uitgegroeid tot een compleet dagpark voor jonge kinderen. Bij de ingang kom je al geiten, alpaca’s, schapen en varkens tegen — het mascottevarken heet Binky. Maar Malkenschoten is meer dan dieren aaien: er is een kanovijver, kabelbaan, minigolfbaan, waterparcours en een verkeersplein, en je kunt er hutten bouwen en waterfietsen. Het park is duidelijk gericht op peuters en basisschoolkinderen. Compact genoeg voor een dagdeel, maar de meeste kinderen willen de hele dag blijven. Er is een restaurant aanwezig zodat je er makkelijk een volledige dag van maakt.
Nationaal Park De Hoge Veluwe
Net ten zuiden van Apeldoorn ligt Nationaal Park De Hoge Veluwe, een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Nederland met zandverstuivingen, heidevelden en uitgestrekte bossen. Bij de ingangen staan gratis witte fietsen klaar waarmee je de routes afrijdt. Midden in het park staat het Kröller-Müller Museum, met een van de grootste Van Gogh-collecties ter wereld en een beeldentuin van meer dan 25 hectare — een van de grootste in Europa. Ook Jachthuis Sint-Hubertus, ontworpen door architect H.P. Berlage, is een bezoek waard. Reken op een volledige dag als je het park én het museum wil doen.
Veluwsche Stoomtrein
De Veluwsche Stoomtrein rijdt over de Koningslijn, een spoorlijn van meer dan honderd jaar oud. Tussen april en december vertrek je vanuit Apeldoorn richting Dieren, dwars door bossen en weilanden langs dorpjes als Beekbergen en Loenen. Onderweg stop je bij Museumstation Beekbergen, waar je een collectie stoom- en diesellocomotieven, een grote draaischijf en een authentiek stationskantoor aantreft. Er rijden ook speciale ritten: de Pannenkoekenlunch op zondag, de Halloween Griezel-Express en de Sinterklaas Pepernoten-Express. Met kinderen is dit sowieso een hit — een halfuurtje sukkelen door het Veluwse landschap in een echte stoomtrein slaat bijna nooit verkeerd.
Radio Kootwijk
Radio Kootwijk staat midden tussen de heidevelden en zandvlaktes van de Veluwe en wordt ook wel de ‘Kathedraal van de Veluwe’ genoemd — als je het gebouw voor het eerst ziet, snap je waarom. Het monumentale betonnen hoofdgebouw van dit voormalige zendstation heeft een imposante gevel die je nergens anders in de omgeving tegenkomt. Vlak bij staat de 13,5 meter hoge uitkijktoren De Zandloper op het Kootwijkerzand, een actief stuifzandgebied. Op speciale dagen zijn er excursies door het gebouw. In september en oktober vinden Bronstexcursies plaats, en op 27 en 28 december is er elk jaar een lichtjeswandeling van vijf kilometer langs sterren en schijnwerpers.
CODA Museum
CODA staat voor Cultuur Onder Dak Apeldoorn en is het cultuurhuis van de stad. De vaste collectie omvat sprankelende sieraden, hedendaagse kunst en een bijzondere verzameling houten ADO-speelgoed — ooit als arbeidstherapie gemaakt door patiënten van sanatorium Berg en Bosch, nu honderden euro’s waard bij verzamelaars. Wisselende tentoonstellingen draaien regelmatig rond papierkunst, logisch gezien de eeuwenlange papierproductie in de regio. Het gebouw is ontworpen door architect Herman Hertzberger en is zelf al de moeite waard. Bonus: de naastgelegen CODA-bibliotheek heeft een glijbaan die je van de begane grond rechtstreeks naar de kinderkelder brengt. Een kindje omschreef het ooit als “de gaafste bibliotheek waar ik ooit geweest ben.”
Boschbad
Het Boschbad opende in juni 1934 en draagt al meer dan negentig jaar de titel van grootste openluchtbad van Nederland. Het bad heeft een wedstrijdbad, een recreatiebad en een kanovijver, plus speeltoestellen en een midgetgolfbaan op het terrein. Bijzonder historisch detail: het Boschbad was tussen eind jaren zestig en 1989 zelfs te zien als miniatuurversie in Madurodam. Op een warme zomerse dag is het hier druk — de ruime grasvelden rondom bieden gelukkig genoeg ruimte om lekker te liggen. Als je in Apeldoorn bent tijdens mooi weer en een frisse duik wil, is dit dé plek. ’s Avonds is het er een stuk rustiger dan in het weekend overdag.
Wildpark het Aardhuis
Het Aardhuis is een van de minder bekende plekken rondom Apeldoorn, maar zeker de moeite waard. De voormalige jachtloge staat op een historisch stukje Veluwe en herbergt nu een restaurant en een klein museum. In het omliggende natuurgebied wonen opvallend veel reeën — je ziet ze eigenlijk altijd, vaak al binnen de eerste kilometer van je wandeling. Entree kost twee euro, kinderen zijn gratis. Er zijn meerdere wandelroutes; de kortste is vijf kilometer. In het museum staan vragen over dieren en natuur die kinderen op de basisschool goed aankunnen: welke vacht hoort bij welk dier, welke vruchten bij welke boom. Een rustig uitje, heel anders dan de drukte van Apenheul of Julianatoren.
Levenstuinen van het Groot Hontschoten
Net buiten het centrum van Apeldoorn vind je een van de meest onverwachte uitjes in de stad: de Levenstuinen van het Groot Hontschoten. Dit grote tuinencomplex bestaat al meer dan 25 jaar en is gebaseerd op filosofische principes. Van het voorjaar tot en met het najaar wandel je langs waterpartijen, beelden en een kapel over een route van anderhalf tot twee kilometer. Bijzonder: 85 procent van het terrein is toegankelijk voor rolstoelen en kinderwagens. Het is een plek van opvallende rust, midden in een anders drukke stad. Afsluiten doe je bij het theehuis met koffie en gebak. Niet voor iedereen, maar als je van tuinen en stilte houdt: echt een aanrader.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Voor een dagje uit kun je twee attracties combineren — denk aan Paleis Het Loo plus een wandeling door het Kroondomein, of Apenheul plus Berg & Bos. Wil je alles uit deze lijst doen, reken dan op minimaal een lang weekend. Apeldoorn heeft meer te bieden dan de meeste mensen van tevoren verwachten. Bekijk ook zeker de vakantieparken op de Veluwe voor een rustige overnachting midden in de natuur.
Technisch gezien wel, maar het is een volle dag — beide attracties vragen minstens drie à vier uur. De twee liggen op korte afstand van elkaar, maar reken er niet op dat je met jonge kinderen beide uitgebreid doet zonder dat iemand instort. Apenheul plus een wandeling in Berg & Bos werkt voor de meeste gezinnen beter.
Paleis Het Loo is de beste optie — je bent er een halve dag binnen zoet. Het CODA Museum is compacter maar interessant, en de Veluwsche Stoomtrein rijdt ook gewoon bij regen. Wil je toch buiten? De Apenheul heeft overkappingen en veel apen zijn ook bij grijs weer goed te zien.
Vanuit Utrecht ben je met de trein in ongeveer een uur in Apeldoorn; vanuit Amsterdam duurt het zo’n anderhalf uur. Met de auto via de A1 ben je vanuit Amsterdam iets meer dan een uur onderweg. Eenmaal in Apeldoorn zijn Paleis Het Loo en de Apenheul bereikbaar met stadsbus, maar een auto of fiets maakt het combineren van meerdere plekken een stuk makkelijker. Een overnachting boek je eenvoudig bij Fletcher Apeldoorn of het Van der Valk Hotel Apeldoorn.
Zeker. Paleis Het Loo, Kroondomein Het Loo, Radio Kootwijk en Nationaal Park De Hoge Veluwe zijn allemaal prima zonder kids. De Levenstuinen en Wildpark het Aardhuis zijn juist ideaal voor wie het rustig en ondruk wil. Door alle gezinsattracties heeft Apeldoorn een beetje het imago van kinderstad, maar er is meer dan genoeg voor volwassenen die willen wandelen, kunst willen zien of gewoon de Veluwse natuur in willen. Tip: bekijk nog meer excursietips op de Veluwe.
