Op zoek naar wat te doen in Haarlem? Dan zit je hier goed. De hoofdstad van Noord-Holland wordt vaak ‘klein Amsterdam’ genoemd: je vindt er grachten, gevels uit de Gouden Eeuw en smalle straatjes, maar zonder de toeristenmassa’s en rinkelende trams. Het centrum is bovendien lekker compact, dus de meeste bezienswaardigheden doe je makkelijk te voet. Van middeleeuwse kerken en verborgen hofjes tot een brouwerij in een oude kerk en de beste winkelstraatjes van Nederland: in deze blog zetten we de 14 leukste bezienswaardigheden van Haarlem op een rij. Deze stad ligt aan het Spaarne, het riviertje dat dwars door de stad loopt, en je bent er zo vanuit Amsterdam of met de trein. Het strand bij Zandvoort en Bloemendaal ligt op zo’n 7 tot 10 kilometer, en net buiten de stad begint Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Genoeg dus om er een halve dag, een hele dag of een heel weekend van te maken!
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Bij slecht weer: Geen zin om nat te worden? Duik dan een museum in. Het Teylers Museum en het Frans Hals Museum houden je zo een paar uur droog en bezig, en bij de Jopenkerk schuil je met een biertje in de hand in een oude kerk.
- Voor foodies en terrasjesliefhebbers: De meeste terrasjes en kroegen vind je rond de Grote Markt. Proef het lokale Jopenbier in de Jopenkerk, en struin daarna door de Gouden Straatjes, waar tussen de winkeltjes genoeg koffietentjes en lunchplekken zitten.
- Actief en buiten: Pak een sloep of rondvaartboot over het Spaarne, maak een hofjeswandeling door de binnenstad, of fiets net buiten de stad het Nationaal Park Zuid-Kennemerland in – met het strand bij Zandvoort en Bloemendaal binnen handbereik.
- Voor het mooiste uitzicht (en de beste foto): Beklim de toren van de Sint-Bavokerk voor uitzicht tot aan de Noordzee, en leg daarna Molen de Adriaan aan het Spaarne vast – misschien wel de meest gefotografeerde plek van Haarlem.
Overnachten op een recreatiepark in de buurt van Haarlem? Kies dan voor:
Bekijk populaire hotels in de deze regio
De Grote of Sint-Bavokerk
Op de Grote Markt valt de Grote of Sint-Bavokerk meteen op: een laatgotische kruiskerk, gebouwd tussen 1370 en 1520, met een 78 meter hoge houten toren die met lood is bekleed. Je ziet ‘m van ver boven de stad uitsteken. Binnen hangt het beroemde Müller-orgel dat bijna de hele westmuur beslaat en zo’n 30 meter hoog is – Mozart speelde er als kind op. In de kerk liggen ook bekende Haarlemmers begraven, zoals schilder Frans Hals en dichter Willem Bilderdijk. De toren kun je beklimmen, maar alleen als onderdeel van een georganiseerde rondleiding. Boven word je beloond met uitzicht tot aan de Noordzee en Amsterdam in de verte.
De Grote Markt
De Grote Markt is het gezellige hart van Haarlem en het plein waar bijna alle straten op uitkomen. Naast de Sint-Bavokerk staan hier nog meer oude bouwwerken: het stadhuis met zijn kantelen en toren (geschiedenis tot in de 14e eeuw), de Hoofdwacht uit de 13e eeuw en de oude Vishal uit 1769, nu een expositieruimte. Op maandag en zaterdag is er markt met verse groente, kaas en bloemen – de zaterdagmarkt heeft zelfs een eigen bio-straatje en een man die pizza’s bakt in een mobiele houtoven. Rond het plein vind je verder de meeste terrasjes en kroegen van de stad. Spreek je af bij het standbeeld van Laurens Janszoon Coster, de boekdrukpionier waar het hele plein op uitkijkt.
Het Teylers Museum
Het Teylers Museum ligt aan het Spaarne en opende al in 1784 zijn deuren – daarmee is het het oudste museum van Nederland. Sinds die tijd is er bijna niets veranderd, dus je loopt rond tussen 18e-eeuwse vitrines met miljoenen jaren oude fossielen, mineralen, natuurkundige instrumenten en tekeningen van meesters als Rembrandt en Michelangelo. Het pronkstuk is de Ovale Zaal met zijn krakende plankenvloer; bij binnenkomst loop je eerst door een marmeren entreehal vol bladgoud en beeldhouwwerk. In het Lorentz Lab werkte Nobelprijswinnaar Hendrik Antoon Lorentz, en tijdens een interactieve tour bezoek je dat lab met twee acteurs – net zoals Albert Einstein dat ooit deed. Vergeet ook het woonhuis van oprichter Pieter Teyler niet.
Het Frans Hals Museum
Frans Hals was de beroemdste schilder van Haarlem en kreeg een eigen museum, verdeeld over twee locaties. In ‘Hal’ aan de Grote Markt, in de oude Vleeshal, hangt kunst van de oude meesters uit de 16e en 17e eeuw – hier zit ’s werelds grootste Frans Hals-collectie. In ‘Hof’ aan het Groot Heiligland, een voormalig 17e-eeuws Oudemannenhuis, draait het juist om moderne en hedendaagse kunst. De twee locaties liggen zo’n 7 minuten lopen uit elkaar en met één kaartje kom je bij allebei binnen. Je krijgt er een gratis audiotour bij die je meer vertelt over de schilders achter de doeken. Leuk detail: Courbet, Monet, Manet en Van Gogh lieten zich door het werk van Hals inspireren.
De Haarlemse hofjes
Verspreid door de binnenstad liggen nog zo’n 22 hofjes: stille binnenplaatsen met kleine huisjes, direct achter een poort. Ze werden tussen de 12e en 19e eeuw gebouwd als een vroege vorm van bejaardenzorg, vooral voor arme, ongetrouwde vrouwen en weduwen. ’s Avonds ging de poort dicht. Het Hofje van Bakenes uit 1395 is het oudste van Nederland; boven de poort staat zelfs een rekensommetje waaruit blijkt voor hoeveel vrouwen (en vanaf welke leeftijd) het bedoeld was. Veel hofjes zijn vernoemd naar de rijke families die ze stichtten om hun naam voort te laten bestaan. Sommige zijn lastig te vinden, dus pak het hofjesboekje erbij of doe een rondwandeling met een gids.
Molen de Adriaan
Misschien wel de meest gefotografeerde plek van Haarlem: Molen de Adriaan, een achtkantige stellingmolen uit 1779 aan de oever van het Spaarne. De originele molen brandde in 1932 volledig af; wat je nu ziet is een reconstructie. Binnen zit een molenmuseum waar je leert hoe wind in energie wordt omgezet, en op de tweede verdieping hangt een expositie over Nederlandse windmolens met allerlei modellen. Met een handmolen mag je zelf proberen graan te malen. Als het weer het toelaat en de molenaar er is, draait de molen en kun je een rondleiding van 45 minuten doen. Vanaf de stelling heb je mooi uitzicht over de rivier en de stad. Sinds 2004 is het zelfs een officiële trouwlocatie.
De Jopenkerk
In de Jopenkerk drink je bier in een echte kerk. Het voormalige kerkgebouw is omgebouwd tot stadsbrouwerij met grand café en restaurant, waar in grote glimmende ketels het bekende Jopenbier wordt gebrouwen. Daarmee herstelden ze de oude Haarlemse brouwtraditie: vroeger voeren de bierboten over het Spaarne, maar de laatste brouwerij sloot in 1916. Naast het Koyt- en Hoppenbier hebben ze nog ruim veertien andere soorten, die inmiddels naar zo’n 40 landen worden uitgevoerd. Op donderdag, vrijdag en zaterdag kun je een ‘High Beer’ doen, de biervariant van een high tea, met bijpassende hapjes. Wil je er dieper induiken? Boek een bierproeverij, eventueel met een Bier Bingo of Bier Quiz erbij.
De KoepelKathedraal
De KoepelKathedraal, ook wel de Nieuwe Bavo, staat in een opvallend rijtje: samen met de Sagrada Família in Barcelona, de Sacré-Cœur in Parijs, de Westminster Cathedral in Londen en de basiliek van Koekelberg hoort hij bij de top vijf van grote kerken die tussen 1850 en 1950 zijn gebouwd. Architect Joseph Cuypers ontwierp ‘m groter dan de Dom van Keulen, met twaalf grote en kleine torens en een koepel van wel 65 meter hoog. In het gebouw zie je neogotiek, neoromaanse vormen, Jugendstil en stijlelementen van de Amsterdamse School en Berlage door elkaar. Meer dan vijftig Nederlandse kunstenaars werkten eraan mee, onder wie Jan Toorop en Mari Andriessen. Elk weekend kun je een rondleiding doen.
De Amsterdamse Poort
De Amsterdamse Poort, ook wel de Spaarnwouderpoort genoemd, dateert uit de 14e eeuw en is de enige die nog over is van de oorspronkelijke twaalf middeleeuwse stadspoorten van Haarlem. Via deze poort verliet je vroeger de stad richting Amsterdam – de route liep destijds via Spaarnwoude vanwege de oversteek bij de Liede. De poort werd gebouwd tijdens een van de eerste uitbreidingen van Haarlem, toen er aan de overkant van het Spaarne grond bij de stad kwam en er een verdedigingsmuur omheen verrees. Het bouwwerk heeft twee torens en is opgetrokken in baksteen. Inmiddels is het een rijksmonument en een mooi voorbeeld van middeleeuwse stadsverdediging. De hoge toren maakt ‘m van een afstand al goed herkenbaar.
De Koepelgevangenis
Sta je voor de Koepelgevangenis, dan vraag je je meteen af wat er onder die enorme koepel schuilgaat. Het is een voormalige strafgevangenis uit 1901, gebouwd volgens het panopticon-principe dat Jeremy Bentham in 1791 bedacht. De ronde vorm had een praktisch doel: vanuit het midden had één bewaker zicht op alle 400 cellen tegelijk. Nederland telt nog maar drie van zulke koepelgevangenissen; de andere twee staan in Breda en Arnhem. De gevangenis sloot in 2016, waarna het pand onder andere werd gebruikt voor de opvang van vluchtelingen. Inmiddels zijn er plannen om er academisch onderwijs mogelijk te maken. Van buiten is de gigantische koepel al een bezienswaardigheid op zich.
De Vijfhoek
De Vijfhoek, in de zuidwesthoek van het oude centrum, is misschien wel het meest pittoreske stukje van Haarlem. De buurt dankt zijn naam aan de vijf straten die samen een pleintje vormen: de Lange Bogaardstraat, Breestraat, Lange Raamstraat, Wolstraat en Drapenierstraat – precies daar zit ook Café de Vijfhoek. Het zijn smalle, rustige straatjes waar de oude gevels volhangen met bloemen en planten. Anders dan de drukke winkelstraten en de Grote Markt is dit het deel van de stad waar je gewoon even kunt rondslenteren zonder veel toeristen om je heen. Loop je hier doorheen op weg naar het centrum, dan is het zomaar het leukste tussendoortje van je wandeling door Haarlem.
De Gouden Straatjes
Haarlem werd al meerdere keren uitgeroepen tot beste winkelstad van Nederland, en dat merk je vooral in de Gouden Straatjes. Het gaat om zeven pittoreske straatjes vlak bij de Grote Markt: de Warmoestraat, Zijlstraat, Koningstraat, Anegang, Schagchelstraat, Kleine Houtstraat en de Gierstraat. Je vindt er boetiekjes, hippe conceptstores, ambachtelijke studio’s en woonwinkels in plaats van de grote ketens. De winkels zijn er ook op zondag open, en regelmatig is er een Shopping Night waarbij je tot middernacht kunt rondstruinen onder begeleiding van livemuziek. Trek je na al dat shoppen? In de Gierstraat zit ook de bijzondere drogisterij Van der Pigge uit 1849, en de terrasjes rond de Grote Markt liggen op een steenworp afstand.
Varen over het Spaarne
Het Spaarne loopt dwars door Haarlem en vanaf het water zie je de stad op een heel andere manier. Tijdens een rondvaart of in een gehuurde sloep vaar je langs het Teylers Museum, De Waag, Molen de Adriaan, de Koepelgevangenis, de Jopenkerk en het Frans Hals Museum. De route loopt vaak door richting Heemstede en houtzaagmolen De Eenhoorn. In de zomer kun je ook suppen door de grachten, en er zijn genoeg horecaplekken om onderweg even aan te meren. Wil je er meteen een uitje van maken met vrienden of familie? Boek dan een BBQ-, pizza- of borrelboot, of een arrangement waarbij je aan boord uitgebreid kunt dineren. Heb je zelf een boot? Het Spaarne is onderdeel van de Staande Mastroute.
Nationaal Park Zuid-Kennemerland en het strand
Wil je de stad even uit, dan hoef je niet ver. Net buiten Haarlem ligt Nationaal Park Zuid-Kennemerland, precies tussen de stad en de zee in. Begin bij Bezoekerscentrum De Kennemerduinen voor een plattegrond of een excursie met een gids. Je wandelt of fietst hier door duinlandschappen en natte duinvalleien, langs buitenplaatsen als Elswout, Koningshof, Duinlust en Duin en Kruidberg met hun tuinen en vijvers. Er is een uitgebreid fietsknooppuntennetwerk en voor kinderen zijn er speurtochten en grote speelterreinen. Het strand ligt op zo’n 7 tot 10 kilometer: bij Bloemendaal aan Zee vind je de hippe strandtenten, en in Zandvoort kun je terecht op het Circuit Zandvoort, waar regelmatig races en evenementen zijn.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Dat ligt aan wat je wilt zien. Het centrum is compact en grotendeels te voet te doen, dus voor de hoogtepunten ben je met een halve dag een heel eind. Wil je ook een museum, een rondvaart en een terrasje meepakken, dan vul je makkelijk een hele dag. En met het strand en het Nationaal Park om de hoek maak je er zo een weekend van. Overnacht bijvoorbeeld bij Van der Valk Haarlem of bij een van de vakantieparken in Noord-Holland.
Met de trein ben je vanuit Amsterdam in een kwartiertje à 20 minuten in Haarlem; de stad heeft twee stations en een goede busverbinding met Schiphol. Kom je met de auto, houd er dan rekening mee dat er in het centrum weinig parkeerplek op straat is. Volg bij de invalswegen de borden naar de parkeergarages. Op zon- en bepaalde feestdagen kun je gratis op straat parkeren, op andere dagen geldt betaald parkeren.
Zeker. Het strand van Zandvoort ligt op zo’n 10 minuten met de trein, en Bloemendaal aan Zee bereik je via een mooie fietsroute van 7 tot 10 kilometer door de duinen. Je kunt dus prima ’s ochtends de stad doen en ’s middags je voeten in het zand zetten.
De 78 meter hoge toren kun je alleen beklimmen als onderdeel van een georganiseerde rondleiding, dus losse beklimming kan niet. Regel je rondleiding daarom van tevoren, dan weet je zeker dat er plek is.
Ja hoor. Kinderen vermaken zich prima met een rondvaart over het Spaarne, een bezoek aan Molen de Adriaan (waar je met een handmolen zelf graan mag malen) en de speurtochten en speelterreinen in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Bij slecht weer is een museum als Teylers een fijne bestemming.
