Alkmaar als dagje-uit bestemming wordt nog steeds onderschat, maar wie er eenmaal geweest is, snapt het snel. De stad heeft een compact centrum waar je alles op loopafstand hebt: meer dan 400 rijksmonumenten, grachten met kaaspakhuizen, verborgen hofjes en een stel musea die je niet direct zou verwachten in een stad die vooral bekend staat om haar kaas. Kaas speelt natuurlijk een hoofdrol, maar ook zonder kaasmarkt heb je genoeg reden om een dag vrij te maken. In deze blog vind je de 12 bezienswaardigheden van Alkmaar die het meest de moeite waard zijn; van de wereldberoemde kaasmarkt op het Waagplein tot het grootste Beatles museum ter wereld. Spoiler: dat laatste zit niet in Liverpool. Handig ook: vanuit de binnenstad ben je binnen een kwartier bij het strand van Egmond aan Zee of Bergen aan Zee. Perfect als je er een middagje uitwaaien aan vast wil knopen.
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Bij slecht weer: Het Hollands Kaasmuseum, het Beatles Museum, het Stedelijk Museum en het Nationaal Biermuseum De Boom zijn allemaal prima indoor opties. Bonus van die laatste: je verlaat het museum met een biertje in je hand.
- Met kinderen: De Kaasmarkt is voor kids een groot spektakel — de kaasdragersdribbel alleen al is de moeite waard. De grachtenrondvaart is leuk door de lage bruggetjes waar je voor moet bukken. Het Hollands Kaasmuseum heeft een speurtocht en het Biermuseum ook. De Hortus heeft speciale kinderworkshops. Tip: bekijk ook ons overzicht met meer kindvriendelijke uitjes in Noord-Holland.
- Snel en gratis: De Kaasmarkt is gratis om naar te kijken, de hofjes zijn vrij toegankelijk, het Huis met de Kogel kost niks en een wandeling langs het Stadhuis ook niet. Goed voor een halve dag zonder iets uit te geven.
- Actief en buiten: De grachten op een gehuurde sloep, suppen door de stad, een wandeling langs de hofjes of een middag in de Alkmaarderhout. Pak daarna de fiets en je bent in twintig minuten op het strand.
Bekijk populaire hotels in de deze regio
De Kaasmarkt op het Waagplein
De Kaasmarkt is toeristisch, dat klopt — maar het is ook gewoon een indrukwekkend spektakel. Elke vrijdagochtend van begin april tot eind september, van 10:00 tot 13:00, ligt het Waagplein vol met zo’n 30.000 kilo Goudse en Edammer kaas. De kaasdragers dragen de kazen op berries: grote plateaus met acht kazen tegelijk, die makkelijk 160 kilo wegen. Om dat gewicht goed te verdelen hebben ze de ‘kaasdragersdribbel’ ontwikkeld. De markt bestaat al sinds 1365, wat hem de oudste kaasmarkt van Nederland maakt. In juli en augustus is er ook op dinsdagavonden een avondmarkt gecombineerd met een braderie. Na afloop verandert het plein in een groot terrassenplein.
Hollands Kaasmuseum
In het monumentale Waaggebouw op het Waagplein vind je het Hollands Kaasmuseum, opgericht in 1983. Het thema ‘van koe naar kaas’ staat centraal: je leert hoe kaas wordt gemaakt, hoe de verschillende smaken ontstaan en hoe de handel vroeger werkte. Leuke weetjes: het recept voor echte Goudse kaas stamt al uit de 17e eeuw en Nederland produceert tegenwoordig meer dan 800 miljoen kilo kaas per jaar. Voor kinderen is er een speurtocht met filmpjes en spelletjes. Het museum is kleinschalig, maar geeft mooi context bij de kaasmarkt die je net hebt gezien. Na een ochtendje markt is dit een logische tweede stop.
Grachten en rondvaart
De grachten van Alkmaar zijn minder bekend dan die van Amsterdam, maar zeker niet minder sfeervol. Van april tot eind september vertrekken er ieder uur rondvaartboten vanaf De Mient aan het Waagplein. Een tocht duurt 45 minuten: een gids vertelt je van alles over de stad terwijl je voorbijglijdt langs kaaspakhuizen en historische gevels op het Verdronkenoord, het Luttik Oudorp en de Lindegracht. Leuk detail: je moet regelmatig bukken voor lage bruggetjes. Liever zelf varen? Je kunt ook een eigen bootje huren — geen vaarbewijs nodig. Suppen door de grachten kan ook. Op een zomerse dag is dit eigenlijk de allerbeste manier om Alkmaar te ontdekken.
De hofjes van Alkmaar
Ooit had Alkmaar 16 hofjes, nu zijn er nog 6. Het Hofje van Margaretha van Splinter aan het Ritsevoort stamt uit 1646 en was oorspronkelijk bestemd voor alleenstaande vrouwen met kinderen — ook vandaag wonen er alleen maar vrouwen. Het Wildemanshofje aan de Oudegracht is niet te missen: op de gevel staat een groot Herculesbeeld, en ook dit hofje was vroeger voor bejaarde weduwen. De binnentuin is prachtig aangelegd, het is er muisstil en je vergeet even dat je midden in de stad staat. Het Hof van Sonoy — vroeger een klooster — heeft nu een gezellig terras en een paar winkeltjes. Met respect voor de bewoners mag je gewoon een kijkje nemen.
Grote Sint-Laurenskerk
De Grote Sint-Laurenskerk is de grootste kerk van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal, gebouwd in de 15e eeuw in gotische stijl. De kerk is meer dan 500 jaar oud en wordt al lang niet meer als religieus gebouw gebruikt. In de zomer kun je naar binnen voor exposities en concerten. Wat je binnenshuis zeker niet mag missen: het oudste nog bespeelbare kerkorgel van Nederland hangt er. In het koor kun je bovendien gewoon iets drinken — een onverwachte combinatie, maar een fijne. De omvang valt ook van buiten al op: al tijdens de bouw noemden ze het gewoon ‘de Grote Kerk’. Dat zegt genoeg.
Beatles Museum
Voor het grootste Beatles museum ter wereld hoef je niet naar Liverpool: het zit in Alkmaar, in de Pettemerstraat vlakbij het station. Het museum beslaat meer dan 1.200 m² en heeft de grootste privécollectie over de Fab Four ter wereld. Er zijn vijf onderdelen: het museum zelf, een souvenirshop, een boekenshop met meer dan 100 titels, een filmplek en twee secties van het Collectors Paradise met LP’s en stripboeken. De eigenaar is geregeld aanwezig en vertelt graag over zijn collectie — dat maakt het heel persoonlijk. Tegenover het museum zit een hip industrieel terrasje, handig om even bij te kletsen na al die Beatles-nostalgie.
Stedelijk Museum Alkmaar
Het Stedelijk Museum is een van de oudste musea van Nederland en vertelt de geschiedenis van Alkmaar door vijf eeuwen heen, aan de hand van kunst, cultuur en interactieve opstellingen. Het loopt van speelgoed uit vroeger tijden tot moderne schilderkunst. Bij binnenkomst kun je opdrachtkaarten pakken — van makkelijk tot moeilijk, voor alle leeftijden — wat het actief maakt in plaats van alleen maar rondkijken. Er zijn ook diverse rondleidingen te boeken, waaronder een tour langs de topstukken van de collectie. De wisselende tijdelijke tentoonstellingen geven ook terugkerende bezoekers steeds een reden om opnieuw langs te komen. Voor wie meer over de stad wil weten, is dit een goede eerste stop.
Nationaal Biermuseum De Boom
Het Nationaal Biermuseum De Boom ligt vlakbij de kaasmarkt in een historisch gebouw en vertelt de hele geschiedenis van het Nederlandse bier. Tijdens een rondleiding leer je hoe bier wordt gebrouwen, waarom gist zo belangrijk is en hoe bier vroeger werd vervoerd — aan de hand van klassieke voorwerpen. Aan het einde beloon je jezelf in het proeflokaal onder het museum met een regionaal gebrouwen biertje of een Belgisch bier. Voor kinderen is er ook een speurtocht beschikbaar. In de museumwinkel kun je bierglazen en souvenirs kopen. Een leuke combinatie als je toch al op het Waagplein bent geweest.
Stadhuis Alkmaar
Het stadhuis van Alkmaar valt op in de Langestraat: midden tussen de winkels staat opeens een gebouw uit de 15e eeuw in gotische stijl, met een enorme torenspits en twee leeuwen op de trap die het stadswapen vasthouden. Het pand is in 1969 opgenomen als rijksmonument en doet nog altijd dienst als stadhuis én als trouwlocatie. Grote kans dat je tijdens het winkelen net een getrouwd stel de trap af ziet komen. Betreden kun je het niet als bezoeker, maar het exterieur is meer dan de moeite waard om even bij stil te staan — het staat op zo’n beetje iedere wandelroute door de stad.
Huis met de Kogel
In de Appelsteeg staat een van de bijzonderste monumenten van Alkmaar: het Huis met de Kogel, gebouwd in 1557. Tijdens het Beleg van Alkmaar in 1573 sloeg een Spaanse kanonskogel in de gevel — en die zit er nog steeds in, zichtbaar ingemetseld. Het beleg is een belangrijk moment in de Nederlandse geschiedenis, want Alkmaar was de eerste stad die de Spanjaarden versloeg: “Bij Alkmaar begint de victorie” is dan ook een bekende uitdrukking. Het is een klein monument dat je zomaar voorbij kan lopen, maar als je weet wat je zoekt, is het een van de leukste plekjes in de stad.
Hortus Alkmaar
De botanische tuin van Alkmaar is een rustige plek om even weg te zijn van de drukte in het centrum. De tuin staat vol bloemen en is al sinds 1981 bekend om de geneeskrachtige kruiden die er groeien. De tuinen zijn het hele jaar geopend en op de eerste zondag van de maand kun je mee op een rondleiding. In de zomer zijn er kruidenworkshops en een cursus geneeskrachtige kruiden. Voor kinderen zijn er speciale workshops over de planten en kruiden. De kruiden die je er ziet zijn ook te koop in de hortuswinkel, en op het terras of in de kas zit je prima voor een rustig kopje thee.
Stadspark Alkmaarderhout
De Alkmaarderhout — door locals gewoon ‘De Hout’ genoemd — is het oudste stadspark van Nederland en ligt aan de rand van het centrum. Het is een heerlijk groen rustpunt na een dag sightseeing: doorlopen, een bankje pakken of gewoon even niks doen. In de zomermaanden worden er culturele evenementen georganiseerd en is het er gezellig druk. Pak je daarna de fiets, dan ben je in twintig minuten door de duinen bij het strand van Bergen aan Zee of Egmond. Als je een volle dag in Alkmaar doorbrengt, is De Hout de perfecte manier om de middag rustig af te sluiten.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Nee, de kaasmarkt vindt plaats van begin april tot eind september, elke vrijdagochtend van 10:00 tot 13:00. In juli en augustus is er ook een avondkaasmarkt op dinsdagavond, gecombineerd met een braderie. Kom je buiten dat seizoen? Dan is het Waagplein gewoon een mooi plein met terrassen, maar de kaasmarkt zelf mis je dan.
Een volle dag is prima te vullen. Ochtend: kaasmarkt en Kaasmuseum. Middag: grachtenrondvaart, hofjes en wat musea. Late middag: terrasje op het Waagplein of doorrijden naar het strand. Wil je er een korter uitje van maken, dan heb je met twee à drie uur de highlights ook wel gezien. Blijf je hier langer? Boek dan een overnachting in Fletcher hotel de oude gevangenis of op een vakantiepark in de regio Alkmaar.
Met de trein vanuit Amsterdam vertrekken er meerdere treinen per uur. Vanaf station Alkmaar loop je in een minuut of tien naar het Waagplein. Met de auto zijn er parkeergarages bij het centrum zoals Schelphoek, Singel en Karperton, voor ongeveer €4-5 per uur. Gratis parkeren kan op de P+R terreinen Oudorp of Bergermeer, vanwaar je de bus naar het centrum neemt.
Ja, echt. Groter dan het museum in Liverpool. Het zit in de Pettemerstraat vlakbij het station en beslaat meer dan 1.200 m². De meeste bezoekers komen er per toeval achter — en blijven dan toch een uur hanger dan gepland.
Absoluut. Bergen aan Zee en Egmond aan Zee liggen op nog geen tien kilometer van het centrum. Ochtend in de stad, middag uitwaaien aan de kust — dat is een makkelijke dagindeling. Pak de fiets en je rijdt er in twintig minuten naartoe, door de duinen.
