Leeuwarden ken je misschien als de start- en finishstad van de Elfstedentocht, maar als je er écht een kijkje neemt, heeft de hoofdstad van Friesland veel meer te bieden dan ijs en schaatsen. De binnenstad telt grachten, scheve torens, middeleeuwse kerken, voormalige paleizen én een voormalige gevangenis die inmiddels een van de coolste culturele hotspots van Noord-Nederland is. In 2018 werd Leeuwarden uitgeroepen tot Culturele Hoofdstad van Europa — sindsdien is de stad meer in de smaak gevallen dan ooit. In deze blog zetten we de 15 leukste bezienswaardigheden van Leeuwarden voor je op een rij; van de meest bekende iconen tot een paar plekken die je echt alleen hier vindt. Het compacte centrum is grotendeels te voet te verkennen, wat het perfect maakt voor een dagje uit of een weekendje weg. Loop je de ene straat in, stuit je op een 39 meter hoge, nooit afgebouwde scheve toren. Loop je de andere kant op, sta je ineens voor een 18e-eeuws paleis vol oud Chinees porselein.
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Bij slecht weer: Leeuwarden is een prima regenbestemming. Het Fries Museum houdt je makkelijk een halve dag bezig, het Keramiekmuseum Princessehof is compact maar verrassend gevarieerd, en het Natuurmuseum Fryslân is helemaal indoor. De Blokhuispoort is ook een goede optie — rondlopen in de voormalige gevangenis, een koffie pakken en de bibliotheek bewonderen gaat allemaal zonder jas.
- Met kinderen: Het Natuurmuseum Fryslân werd verkozen tot meest kidsproof museum van Friesland — de OnderWaterSafari alleen al is de moeite waard. De Miniature People route houdt kinderen een uur lang actief speuren door de stad. De Oldehove beklimmen is voor de meesten een uitdaging, en een grachtenrondvaart met de fluisterpraam werkt altijd goed voor de jongste bezoekers.
- Gratis te doen: De Miniature People route kost niks en duurt een uur. De 11Fountains wandelroute door de mooiste straatjes is ook gratis. De Prinsentuin is altijd open en kosteloos te bezoeken, en ook de Jacobijnerkerk is vrij toegankelijk.
- Voor foodies en proeverijen: Bij De Waag zit de Stadswaag lunchroom met uitzicht over de gracht — perfect voor een lunch halverwege. Het Boomsma Distilleerderijmuseum eindigt met een proeverij van de Friese Beerenburger. En bij De Grutterswinkel betaal je voor een bakje koffie met oranjekoek én een portie nostalgie erbij.
- De Oldehove
- Het Fries Museum
- De Blokhuispoort
- Keramiekmuseum Princessehof
- De Waag
- De Grote of Jacobijnerkerk
- De Sint-Bonifatiuskerk
- De Prinsentuin
- Natuurmuseum Fryslân
- De Miniature People route
- Het Stadhouderlijk Hof
- Boomsma Distilleerderijmuseum
- De Grutterswinkel
- Grachtenrondvaart met de fluisterpraam
- De 11Fountains wandelroute
Bekijk populaire hotels in de deze regio
De Oldehove
De Oldehove staat schever dan de toren van Pisa — en dat gewoon midden in het centrum van Leeuwarden. In 1529 wilden de inwoners een toren die indrukwekkender zou zijn dan die van Groningen. Dat liep mis: de toren werd gebouwd bovenop de terp Oldehove, begon meteen te verzakken en is uiteindelijk nooit afgebouwd. De bouwers probeerden de kanteling tegen te gaan, maar niets mocht baten — bij 39 meter werd het project stopgezet, terwijl de oorspronkelijke plannen spraken van 120 meter. Toch stevig genoeg om te beklimmen: na 183 treden sta je bovenop met een uitzicht over de hele binnenstad. Op heldere dagen zie je zelfs de vuurtorens van de Waddeneilanden liggen.
Het Fries Museum
Het Fries Museum op het Zaailand opende in 2013 en won sindsdien de Global Fine Art Award. De collectie telt meer dan 200.000 voorwerpen, verdeeld over drie verdiepingen met elk een eigen thema. Vaste exposities gaan over Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog, over M.C. Escher en over Mata Hari — geboren als Margaretha Zelle in Leeuwarden in 1876. Verder vind je er het legendarische zwaard van de Grote Pier, de Popta-schat vol Fries zilverwerk en de kleurrijke Hindelooperzaal. Handig om te weten: kinderen t/m 17 jaar hebben gratis entree, en bij de balie kun je een speurtocht meepakken voor het hele gezin.
De Blokhuispoort
De Blokhuispoort werd in 1499 gebouwd en was jarenlang de zwaarste gevangenis van Nederland — sommige beruchte criminelen brachten hier hun hele leven door. Na een ingrijpende renovatie in 2018 is het complex omgebouwd tot een van de leukste plekken van de stad. Er zijn nu creatieve ateliers, horecagelegenheden en een bibliotheek die in 2019 werd verkozen tot mooiste bibliotheek van Nederland. Ook bijzonder: je kunt er overnachten in een voormalige gevangenencel, voor twee personen of in een gedeelde cel voor 5 tot 8 man. Tijdens de rondleiding neemt een oud-gevangenisbewaarder je mee langs de verhalen van de gevangenen die hier ooit vastzaten.
Keramiekmuseum Princessehof
Midden in de binnenstad staat het 18e-eeuwse Princessehof — ooit het stadspaleis van Maria Louise van Hessen-Kassel, en later het woonadres van koningin Juliana. Vandaag is het het Nationale Keramiekmuseum, met een van de meest gevarieerde keramiekcollecties van Nederland. Je vindt er een 600 jaar oude Mingvaas, een zeldzaam keizerlijk Ru-bakje uit China, Delfts blauw en art-decokeramiek uit de periode 1880-1930. Verder is er een zaal over de invloed van keramiek op het werk van M.C. Escher én het werk Tête van Karel Appel uit 1978 — een expressief aardewerken hoofd geschilderd in zijn typisch vrolijke kleuren.
De Waag
De Waag staat er al sinds 1483, al dateert het huidige gebouw van rond 1590. Het in Renaissancestijl gebouwde pand was vroeger het commerciële hart van Leeuwarden: hier kwamen kooplieden hun zuivelproducten wegen op de wekelijkse marktdagen. Hoe druk het er was? Tussen 1830 en 1860 werd hier jaarlijks gemiddeld maar liefst 1,65 miljoen kilo boter gewogen, plus ruim 225.000 kilo kaas. Tegenwoordig is er een gezellige lunchroom in gevestigd — de Stadswaag — met uitzicht over de gracht en de historische panden aan de overkant. Perfect voor een koffie of lunch halverwege je stadswandeling.
De Grote of Jacobijnerkerk
De Grote of Jacobijnerkerk is het oudste gebouw van Leeuwarden. De kerk werd in 1245 gesticht als onderdeel van een Dominicaans klooster, raakte later beschadigd door brand en werd daarna in haar oude staat hersteld. Het meest bijzondere verhaal speelde zich af bij verbouwingen in de jaren zeventig: bouwvakkers ontdekten middeleeuwse muurschilderingen die eeuwenlang verborgen hadden gezeten onder een verflaag. Ze werden in 1575 voltooid en kort daarna tijdens de Reformatie overschilderd — en pas zo’n 400 jaar later herontdekt. Inmiddels zijn de schilderingen gerestaureerd en te bewonderen. Een van de meest verrassende vondsten in de hele binnenstad.
De Sint-Bonifatiuskerk
De Sint-Bonifatiuskerk aan de Voorstreek is de hoogste kerktoren van heel Friesland: 85 meter. De kerk werd eind 19e eeuw ontworpen door architect P.J.H. Cuypers en heeft een koororgel van de Franse orgelbouwer Aristide Cavaillé-Coll. De kerk heeft ook een markant verhaal: in 1976 waaide de complete torenspits tijdens een orkaan af van het gebouw en landde in de tuin ernaast. Vier jaar later, in 1980, stond de spits er weer op. In de zomer is de toren te beklimmen, en ook dan heb je — net als bij de Oldehove — een mooi uitzicht over de daken van de binnenstad.
De Prinsentuin
De Prinsentuin werd in 1648 aangelegd door prins Willem Frederik van Nassau als eerbetoon aan het einde van de 80-jarige oorlog en de Vrede van Münster. 150 jaar lang was het een privétuin; pas nadat koning Willem I het openstelde, kon iedereen er terecht. Het park ligt aan de Noorder Stadsgracht en is een fijne plek om even bij te komen na al die musea en torens. Er is een Muziekkoepel, een vijver en een terras. In de zomermaanden vinden hier de Prinsentuinconcerten plaats, en bij de Noorderplantage vind je de Pier Pander Tempel met beeldhouwwerken van de gelijknamige Friese kunstenaar.
Natuurmuseum Fryslân
Het Natuurmuseum Fryslân is gevestigd in een voormalig weeshuis en heeft bijna 350.000 voorwerpen in huis. De grote blikvanger is het enorme skelet van een potvis dat midden in het museum staat. Voor de echte beleving moet je de OnderWaterSafari doen: je stapt in een vierpersoonskarretje dat via een geleidedraad door het museum rijdt, maakt soms complete 360-graden draaien en reist in 6 minuten van zoetwater naar zoutwater. Het museum werd verkozen tot het meest kidsproof museum van Friesland — maar ook voor volwassenen is er genoeg te zien. Er zijn regelmatig wisselende tentoonstellingen, dus er is altijd een reden om terug te komen.
De Miniature People route
Door de hele binnenstad van Leeuwarden zijn miniatuurpoppetjes verstopt — op ruim 40 locaties en in totaal meer dan 50 kleine taferelen. Ze duiken op in de meest onverwachte plekken: aan de voet van een standbeeld, in een kier van een muur of in een rioolpijp. De route loopt langs de mooiste straatjes van de stad en duurt ongeveer een uur. Je kunt de routekaart in de winkel kopen of de locaties opzoeken via Google Maps. De Miniature People zijn razend populair bij zowel kinderen als volwassenen, en het is gratis. Een leuke manier om de stad te leren kennen die je écht aan het speuren zet.
Het Stadhouderlijk Hof
Het Stadhouderlijk Hof was eeuwenlang de residentie van de Nederlandse koninklijke familie — het vorstenhuis stamt rechtstreeks af van de Friese Nassau-familie die lange tijd in Leeuwarden woonde. Het paleis werd gebouwd in 1564 voor de rentmeester-generaal van de Spaanse koning en in 1587 gekocht door Willem Lodewijk van Nassau. Tot 1971 bleef het in bezit van de koninklijke familie. Tegenwoordig is het een Fletcher hotel waar je dus vorstelijk kunt overnachten in een van de kamers of koninklijke suites. In het pand zijn restaurant Ús Heit en Bar Bistro DuCo gevestigd, en de historische binnentuin is de kers op de taart.
Boomsma Distilleerderijmuseum
Voor iets heel anders dan kerken en musea: het Boomsma Distilleerderijmuseum. De distilleerderij is volledig ingericht in de stijl van de jaren ’30 en draait al die tijd op dezelfde manier door. Hier wordt de Beerenburger gemaakt, de kruidige en bittere Friese drank die je door heel het noorden van het land tegenkomt. Tijdens het bezoek kun je een minidocumentaire bekijken, een rondleiding door de distilleerderij krijgen en daarna deelnemen aan een uitgebreide proeverij. Je kunt ook gewoon een los glas nemen. Een flesje meenemen naar huis is sowieso het perfecte Friese souvenir.
De Grutterswinkel
In de Nieuwesteeg vind je de Grutterswinkel, een museum dat is ingericht als een authentieke kruidenierswinkel van begin 1900. De familie Feenstra opende de winkel destijds, en alles is er nog: de voorraadblikken, de producten en zelfs de oude kassa die nog gewoon werkt. Bijzonder: de ouderwetse snoepjes, dropjes en koekjes zijn allemaal nog echt te koop. Onder het pand is een oude wijnkelder met troggewelf te ontdekken, en bij het koffielokaal geniet je daarna van een bakje koffie met oranjekoek. Compact museum, maar ontzettend gezellig — een beetje alsof je op bezoek gaat bij je oma, maar dan in museumvorm.
Grachtenrondvaart met de fluisterpraam
Leeuwarden is vol grachten, en de mooiste manier om ze te ontdekken is vanuit het water. Met een fluisterpraam vaar je in alle stilte door de binnenstad — de boten rijden op elektromotoren, dus je kunt gewoon met elkaar praten en genieten van de uitzichten. De routes duren 1 tot 1,5 uur en voeren langs de Nieuwestad, de Blokhuispoort en de Prinsentuin. Een gids vertelt onderweg de verhalen en weetjes over de stad. Liever zelf het roer in handen? Dan kun je een elektrische sloep huren voor maximaal 8 personen. Handig: je hebt hier geen vaarbewijs voor nodig.
De 11Fountains wandelroute
De 11Fountains wandelroute is een mooie manier om de binnenstad van Leeuwarden stap voor stap te verkennen. De route begint tegenover het treinstation bij de Love-fontein: twee witte sculpturen van een jongen en een meisje, 7 meter hoog, gemaakt door de Catalaanse kunstenaar Jaume Plensa. Vanuit de nevelsluier van de fontein loop je via het Blokhuisplein naar de Sint Jacobsstraat, langs het geboortehuis van Mata Hari, de Prinsentuin en de Oldehove. De wandeling voert je door de mooiste steegjes en smalle straatjes van de stad. In totaal werden er in alle 11 Friese Elfstedensteden fonteinen geplaatst — de allermooiste staat toch echt in Leeuwarden.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Ja, dat klopt echt. De Oldehove heeft een grotere hellingshoek dan het beroemde bouwwerk in Italië. Het grote verschil: de toren van Pisa werd wél afgebouwd, de Oldehove bleef steken op 39 meter door de verzakking — de oorspronkelijke plannen gingen uit van 120 meter. Beide zijn te beklimmen, maar in Leeuwarden staat er geen wachtrij van drie uur voor.
Ja, dat kan. In het Alibi Hostel binnen de Blokhuispoort kies je uit een tweepersooncel of een gedeelde cel voor 5 tot 8 man. Dit was de zwaarste gevangenis van Nederland, dus het verhaal klopt helemaal. Boek wel op tijd — dit is een van de meest bijzondere slaapplekken van Noord-Nederland en dat weten ze bij het hostel ook.
Plan er een volle dag voor in. Het centrum is compact en grotendeels te voet te doen, maar als je ook een museum meepakt én de Miniature People route loopt, ben je zo de klok om. Kom je alleen voor de Oldehove, een grachtenrondvaart en een koffie bij De Waag, dan red je het ook in een halve dag. Met kinderen die door het Natuurmuseum willen trekken: reken op een dag.
Gewoon met de trein. Leeuwarden heeft een eigen station en is vanuit Amsterdam bereikbaar in circa 2,5 uur (één overstap in Zwolle of Amersfoort), vanuit Groningen in zo’n 50 minuten. Vanaf het station loop je in 5 minuten het centrum in, en de meeste bezienswaardigheden in deze gids liggen op loopafstand van elkaar.
Bijna alle 11 Elfstedensteden zijn binnen een half uur te bereiken. Ten westen ligt Franeker, waar je het Eise Eisinga Planetarium vindt — gebouwd tussen 1774 en 1781 en tot op de dag van vandaag nog werkend. Vestingstad Dokkum ten noorden is een mooie dagcombi. En wie twee dagen heeft, rijdt ook even langs Harlingen of Sneek.
