Gouda ken je vast van de kaas, en die is hier dan ook écht overal. Maar als je denkt dat je een halve ochtend bezienswaardigheden ziet en dan klaar bent, kom je bedrogen uit. De historische binnenstad telt ruim 330 rijksmonumenten, een kerk van 123 meter lang, een kaasmarkt die al eeuwen bestaat en hofjes die de meeste bezoekers gewoon voorbijlopen. Je kunt er makkelijk een hele dag mee vullen. Gouda ligt centraal in Zuid-Holland, tussen Rotterdam, Den Haag en Utrecht, en is met de trein of auto goed te bereiken. Het centrum is compact en prima op de voet te doen want de meeste bezienswaardigheden liggen op loopafstand van de Markt. Kom met de trein en je hoeft je om parkeren helemaal geen zorgen te maken. In deze blog zetten we de 12 leukste bezienswaardigheden van Gouda op een rij, van het middeleeuwse stadhuis tot de Reeuwijkse Plassen even buiten de stad.
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Met kinderen: De Gouda Cheese Experience en de Kamphuisen Siroopwafelfabriek zijn echte kinderfavorieten — interactief, lekker en niet te lang. De Gouda Kaasmarkt heeft in de mei- en zomervakantie een aparte Kinderkaasmarkt. Museum Gouda biedt gratis toegang voor kinderen tot 17 jaar, en de kindertour in de Sint-Janskerk is inbegrepen bij het kerkbezoek.
- Gratis de stad verkennen: De Gouda Kaasmarkt (donderdag, april tot augustus) kost geen cent. Hetzelfde geldt voor de hofjes, de Museumhaven en het bewonderen van het exterieur van het Stadhuis. Je kunt er een complete ochtend mee vullen zonder iets uit te geven.
- Voor de echte kaasliefhebber: Begin bij de Gouda Kaasmarkt, duik daarna de Goudse Waag in voor de achtergrond van de kaashandel en loop langs de kaaswinkels in de Goudse Straatjes voor het proeven. De Gouda Cheese Experience maakt het plaatje compleet.
- Buiten en actief: De Reeuwijkse Plassen liggen op een kwartiertje rijden van het centrum en zijn perfect voor varen, zeilen of fietsen. In de stad zelf zijn een rondvaart door de grachten of een wandeling langs de hofjes de leukste actieve opties.
Bekijk populaire hotels in de deze regio
1. Sint-Janskerk
Met 123 meter is de Sint-Janskerk de langste kerk van Nederland — en die toren steekt hoog boven de rest van de binnenstad uit, je ziet hem vanuit bijna overal in Gouda. Maar de echte blikvanger zijn de 72 gebrandschilderde ramen, de zogenaamde Goudse Glazen. Op die ramen staan bijbelse verhalen en historische taferelen, en 61 ervan dateren uit de periode 1530 tot 1603. Als de zon er doorheen schijnt, vallen kleurrijke lichtpatronen op de vloer — dat is echt spectaculair. Bij de entreeprijs is een audiotour inbegrepen. Er is ook een speciale kindertour: kinderen zoeken met een dobbelsteen, een sleutel en een plattegrond naar zes mysterieuze kisten. Kinderen tot 17 jaar betalen geen entree.
2. Gouda Kaasmarkt
Van april tot augustus (m.u.v. Hemelvaartsdag) verandert het Marktplein op donderdagochtend van 10.00 tot 12.30 uur in een levend stukje handelsgeschiedenis. Kaasjongens en -meisjes sjouwen met kazen, Friese paarden trekken houten brikken door de straten en boeren onderhandelen via handjeklap: een ritme van klappen waarbij bij elke klap een prijs wordt geroepen, totdat er overeenstemming is. De kazen worden daarna officieel gewogen in de historische Goudse Waag. De oorsprong gaat terug tot 1198, toen Gouda het stapelrecht voor kaas kreeg. Toegang is gratis. In de mei- en zomervakantie is er ook een Kinderkaasmarkt achter de Waag, met oud-Hollandse spellen en sportieve doe-dingen.
3. Stadhuis van Gouda
Midden op de Markt staat een van de mooiste gotische stadhuizen van Nederland. De bouw begon in 1448 en het ziet er ook naar uit: de trapgevel, de rode luikjes en de torentjes maken het behoorlijk fotogeniek. Aan de zijkant zit een mechanisch carillon dat twee minuten over elk half en heel uur een poppenspel afspeelt — camera klaar. Binnen vind je onder andere de Trouwzaal met het wandtapijt van Goudse tapijtwerker David Ruffelaer uit 1642. Belangrijk om te weten: tot en met 2027 is het stadhuis in verbouwing en kan de binnenkant niet worden bezocht. Het exterieur is gewoon te bewonderen, en dat is al de moeite waard.
4. Gouda Cheese Experience
Bij de Gouda Cheese Experience stap je letterlijk in een gigantische namaak-Gouda. Via de ‘Melkweg’ leer je alles over koeien en kaas: hoeveel uur per dag een koe herkauwt, hoe kaas wordt gemaakt en gerijpt en hoe de handel vroeger werkte. Onderweg doe je een quiz — beantwoord je genoeg vragen goed, dan word je aan het einde gekroond tot Kaasmeester. Je kunt er ook virtueel melken en handjeklap oefenen, en je sluit het bezoek af met een kaasproeverij. Het trekt meer dan 650 beoordelingen met een gemiddelde van 4,6 sterren — de verwachtingen zijn hoog, maar de experience maakt die ook echt waar.
5. Kamphuisen Siroopwafelfabriek
Iedereen kent de Goudse stroopwafel, maar in de stad zelf heet het een siroopwafel. Bij de Kamphuisen Siroopwafelfabriek bak je ze al volgens het originele recept uit 1810. In de fabriek krijg je een kijkje achter de schermen: je ziet de machines draaien, ruikt de karamelgeur en leert het verschil tussen een stroopwafel en een siroopwafel (een siroopwafel bestaat uit twee aparte wafels die los van elkaar worden gebakken). Je sluit het bezoek af met een versgebakken exemplaar — en mag ook nog even de glijbaan doen. Leuk voor kinderen, maar eerlijk gezegd ook voor volwassenen.
6. De Goudse Waag
De Goudse Waag staat vlakbij de kaasmarkt en dateert uit 1668. Vroeger werden hier de kazen officieel gewogen en verhandeld — het gebouw was de spil van de hele Goudse kaashandel. Nu vind je er het VVV-kantoor op de begane grond en het kaas-en-ambachtenmuseum op de eerste verdieping. In dat museum leer je hoe kaas werd geproduceerd, gewogen en verkocht, en kom je meer te weten over de geschiedenis van het gebouw zelf. Leuk detail: tijdens de kaasmarkt kun je jezelf laten wegen op de originele weegschaal in het gebouw. Er worden ook regelmatig demonstraties gegeven over kaasproductie, Goudse kaarsen en het maken van oude pijpen.
7. Museum Gouda
Museum Gouda huisvest een collectie van zo’n 44.000 objecten uit de geschiedenis van de stad. Je loopt er door kamers die zijn ingericht als de Chirurgijnsgildekamer en de stadsapotheek, ziet schilderijen, oude altaarstukken en een interactieve stadsmaquette uit 1562. Dan is er nog de martelwerktuigenkelder: de werktuigen die hier liggen werden ooit gebruikt om burgers in het stadhuis te straffen, en er is zelfs een dolcel waar psychiatrische patiënten werden opgesloten. Met UV-lampjes en speciale brillen zie je tekeningen en teksten op de vloer — best bizar. Kinderen tot 17 jaar mogen gratis naar binnen, en er zijn genoeg activiteiten speciaal voor hen.
8. Hofjes van Gouda
Gouda telt een flink aantal hofjes, en de meeste bezoekers lopen er gewoon langs. Dat is zonde, want achter een simpele poort kom je in groene, stille binnenplaatsen midden in de stad. De hofjes werden gebouwd om alleenstaande mannen en arme vrouwen gratis onderdak te bieden. Het Hofje van Letmaet en het Willem Vroesenhuis zijn de bekendste aanraders, maar ook het Swaenenburghshofje, het Hofje van Jongkind en het Hofje van Sincq zijn de moeite waard. Sommige zijn op eigen houtje te verkennen, andere zijn beter te bezoeken met een gids van het Goudse Gidsen Gilde — op donderdagochtend (kaasmarktdag) verzorgen zij een historische instapwandeling langs deze en andere plekken.
9. Museumhaven
De Museumhaven ligt aan de rand van de oude binnenstad en is een van de rustiger plekken in Gouda om even op adem te komen. Hier liggen transportschepen die vroeger voornamelijk voeren op de Zuiderzee en de Waddenzee. Je wandelt langs de schepen, en via bordjes en de scheeplui op de wal leer je meer over de verschillende vaartuigen. Vanuit Museumhavencafé IJsselhuis heb je een mooi uitzicht over de haven met de Gouwekerk op de achtergrond — een goed adres voor koffie of lunch na een ochtend op de kaasmarkt. Het is geen grote attractie, maar een mooie, fotogenieke tussenstop.
10. Rondvaart door de grachten
Gouda heeft mooie grachten en die zijn prima te verkennen via een rondvaart. Reederij de IJssel vaart met trekschuiten Jan Salie of Jan Kordaat door de monumentale binnenstad — de schipper vertelt onderweg historische feiten en anekdotes. Vertrek is om 14.00 uur vanaf de Oosthaven. Bootje Kaas Gouda, te herkennen aan de kaasgele kleur, vertrekt vanaf het Kleiwegplein langs 11 historische locaties. Wil je het actiever? Dan kun je ook kanoën of suppen op de Goudse grachten. Je vaart onder lage bruggen door en langs historische gevels — soms wat wiebelig, maar een leuk alternatief voor de standaard stadswandeling.
11. De Goudse Straatjes en kaaswinkels
De binnenstad van Gouda heeft een stel winkelstraten die ook zonder specifiek doel leuk zijn om doorheen te slenteren. De Zeugstraat, Wilhelminastraat, Lange Groenendaal en Tiendeweg zijn de bekendste. Onderweg kom je kaasspeciaalzaken tegen zoals ’t Kaaswinkeltje op de Lange Tiendeweg, het Gouds Kaashuis met de beste boerenkazen en Say Cheese op de Markt. Proeven mag overal, dus neem er de tijd voor. Combineer het met een versgebakken stroopwafel van een van de bakkers in de buurt en een koffie op het terras op de Markt. Op zaterdag is er ook de wekelijkse markt met lokaal eten, streetfood en kibbeling.
12. Reeuwijkse Plassen
Op een kwartiertje rijden van het centrum van Gouda liggen de Reeuwijkse Plassen: een recreatiegebied van 13 plassen dat is ontstaan door de ontginning van veengronden. Het gebied is populair voor zeilen, windsurfen en varen met een sloep — een aantal plassen zijn toegankelijk met motorvaartuigen. Er zijn ook meerdere wandel- en fietsroutes om de plassen heen. Landal Reewijkse Plassen biedt waterwoningen vanwaar je direct op het water kunt stappen. Een goede aanvulling op een dag Gouda als je ook even buiten de stad wilt zijn, zeker in de zomer als het centrum wat drukker is. Overnachten in deze omgeving? Boeken dan een accommodatie op een bungalowparken bij de Reeuwijkse Plassen zoals Landal De Reeuwijkse Plassen.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Donderdag is de ideale dag als je de kaasmarkt wil meepakken — die loopt van 10.00 tot 12.30 uur en is het levendigst aan het begin. Op zaterdag is er de wekelijkse markt op het Marktplein, ook de moeite waard voor wie houdt van lokale producten en streetfood. Doordeweeks is het centrum rustig en zijn alle musea gewoon open.
Je kunt het centrum in een halve dag doen als je selectief bent. Maar als je de kaasmarkt, een museum én de Cheese Experience meepakt, ben je makkelijk een volle dag bezig. Wil je er ook de Reeuwijkse Plassen aan koppelen, dan is een vroeg begin aan te raden. Een goede hotelsuggestie in deze omgeving is Fletcher Hotel De Witte Brug in Lekkerkerk.
Met de trein is Gouda goed bereikbaar vanuit Rotterdam (circa 20 minuten), Utrecht (circa 20 minuten) en Den Haag (circa 25 minuten). Station Gouda ligt op een kleine tien minuten lopen van de Markt. Kom je met de auto, dan zijn er parkeergelegenheden bij het station en op meerdere plekken vlakbij het centrum.
Genoeg. De Sint-Janskerk, Gouda Cheese Experience, Kamphuisen Siroopwafelfabriek en Museum Gouda zijn allemaal indoor en samen goed voor een volle dag. De Goudse Waag is ook binnen. Je kunt dus een compleet dagje Gouda plannen zonder ook maar één keer de regen in te hoeven.
Zeker. De musea en de Sint-Janskerk zijn het hele jaar open. En in december is er Gouda bij Kaarslicht: dan wordt het hele centrum verlicht met duizenden kaarsen, staat er een enorme kerstboom op de Markt en worden het stadhuis en andere monumentale gebouwen aangestoten met spotlights en kaarsjes. Dat evenement trekt enorm veel bezoekers en is eigenlijk een tweede hoogtepunt van het jaar.
