Schiedam ken je misschien als de stad vlak naast Rotterdam, maar als je er eens echt een dag doorheen loopt, snap je meteen waarom het een bezoek meer dan waard is. Dit is dé jeneverhoofdstad van Nederland. Op het hoogtepunt van de jeneverindustrie stonden er meer dan 400 branderijen en stokerijen in de stad — en die geschiedenis zie je nog overal terug. In de reusachtige windmolens die meters boven de daken uitsteken, in de oude pakhuizen langs de grachten en in de distilleerderijen die nog altijd jenever en gin produceren. Maar Schiedam is meer dan drankjes en molens. De historische binnenstad van deze Zuid-Hollandse stad heeft goed bewaard gebleven straatjes met mooie monumentale panden, rustgevende havens vol historische schepen en een rij musea die je uren zoet houdt. De sfeer is gemoedelijk en een stuk rustiger dan Rotterdam om de hoek — en dat is soms precies wat je nodig hebt voor een goed dagje of weekendje weg. Dit zijn de 12 leukste bezienswaardigheden in Schiedam!
Welk hotspots mag jij niet missen? Onze tips:
- Als je fan bent van de Schiedamse jeneverhistorie: Schiedam draait voor een groot deel om dat ene drankje — en dat zie je overal terug. Begin in het Nationaal Jenevermuseum voor de volledige geschiedenis, klim daarna de Molen De Walvisch in (graan malen = jenever maken) en wandel langs het Zakkendragershuis waar de havenarbeiders het graan voor diezelfde industrie sjouwden. Boek als afsluiter de Dutch Distillers District Tour.
- Gratis en zeker de moeite waard: Je kunt een leuke halve dag in Schiedam vullen zonder ook maar één euro uit te geven. Loop langs de reuzen van Schiedam, bewonder de historische schepen in de Korte en Lange Haven, neem een kijkje in de Korenbeurs en stap even op de Grote Markt voor een blik op het stadhuis uit 1538. De ruïne van Huis te Riviere is ook gratis — al is het maar een snelle stop.
- Bij slecht weer: Met regen in de vooruitzichten zit je in Schiedam toch goed. Het Nationaal Jenevermuseum houdt je minstens een paar uur bezig, Molen De Walvisch kun je volledig van binnen verkennen en het Stedelijk Museum heeft een mooie wisselende collectie. De overdekte binnenplaats van de Korenbeurs is ook een fijn moment om even bij te komen — met een kop koffie bij Café Césant.
- Actief en buiten: De rondvaart met de fluisterboot is de leukste manier om Schiedam te ontdekken als je niet te veel wil rondlopen. Verder kun je de zeven molens op loopafstand van elkaar langs wandelen — dat is een lekkere ronde door het centrum. De haven met de historische schepen en de ophaalbruggetjes is ook een mooie wandelroute langs het water.
Bekijk populaire hotels in de deze regio
Molen De Walvisch
De Walvisch is de enige molen in Schiedam die je van binnen kunt bezoeken. De stellingmolen dateert uit 1794 en maalde eeuwenlang graan voor de jeneverbranderijen. Via smalle trappen klim je langs zolders omhoog: op de tweede verdieping zie je een filmprojectie over de Schiedamse molengeschiedenis, op de derde leer je over het dagelijkse werk van een molenaar. Nog een trap hoger sta je op het houten balkon met uitzicht over de stad en de andere molens. Let op: de wieken draaien wél rond, maar dat stuk is afgezet. Beneden in de molenwinkel koop je broodmix, pannenkoekenmix of ambachtelijk meel mee naar huis.
De reuzen van Schiedam
Naast De Walvisch staan er nog zes andere molens in Schiedam, allemaal op loopafstand van elkaar. Ze werden bewust extra hoog gebouwd zodat de wieken boven de bebouwing uitkwamen om wind te vangen — vandaar de bijnaam ‘de reuzen’. De Noord (1803) is met ruim 33 meter de hoogste traditionele molen van de stad. De Drie Koornbloemen (1770) is de oudste nog bestaande brandersmolen. De Vrijheid (1785) draait nog altijd voor bakkerijen en branderijen. En De Kameel is eigenlijk een replica uit 2011: de originele van 1715 ging verloren door brand en storm. Van buiten bezoeken lukt altijd — en fotogeniek zijn ze allemaal.
Nationaal Jenevermuseum
Het Jenevermuseum zit in een voormalige moutwijnbranderij uit 1794 aan de Lange Haven. Je leert er hoe jenever wordt gemaakt, ziet eeuwenoude flessenontwerpen en reclameposters, en leest over bekende Schiedamse distillateurs — waaronder Nolet, een familiestokerij die al sinds 1691 actief is en ook Ketel 1 op de markt brengt. In het museum is een werkende branderij waar moutwijn nog op een 17e-eeuws recept wordt gestookt. In het museumcafĂ© proef je dat als ‘Old Schiedam’. Wil je meer dan rondlopen? Boek dan de Dutch Distillers District Tour langs twee distilleerderijen en een brouwerij — reserveren is verplicht.
Stedelijk Museum Schiedam
Het Stedelijk Museum zit in een statig pand uit 1899 dat aan een Griekse tempel doet denken. De collectie telt ruim 7.000 kunstwerken van na 1947 — waaronder werk van Cobra-kunstenaars Karel Appel, Constant en Eugène Brands, en abstracte schilderijen van Armando en Jan Schoonhoven. In de kelder is de stadsgeschiedenis van Schiedam te zien: van de jeneverindustrie tot de periode dat de stad “Zwart Nazareth” heette — zwartgeblakerd door kolenrook, hoge kindersterfte en mensen die in vochtige krotten woonden. Bijzonder: het museumcafĂ© heeft geen vaste prijzen, je betaalt wat je het waard vindt. Let op: elke maandag gesloten.
Grote Markt en het oude stadhuis
De Grote Markt is een goed startpunt voor je rondgang door Schiedam. Het plein heeft sierlijke gietijzeren lantarenpalen, elegante herenhuizen en een paar terrasjes. Blikvanger is het monumentale stadhuis met de sierlijke gevel en het torentje — gebouwd in 1538 en tot januari 1973 in gebruik door het stadsbestuur. Na een grote restauratie in 2004 is het nu een populaire trouwlocatie. Op doordeweekse dagen zie je geregeld bruidsparen poseren op het bordes. Op de begane grond zit Brasserie Stadhuis, goed voor koffie, lunch of een borrel — de wijnkaart bestaat uitsluitend uit duurzame en biologische wijnen.
Korenbeurs
De Korenbeurs aan de Lange Haven ziet er een beetje uit als een Italiaans palazzo — en dat is niet toevallig, want het ontwerp is inderdaad van een Italiaanse architect. Het pand heeft vier vleugels, een binnenplaats en een houten klokkentoren bovenop. Vroeger werd hier graan en moutwijn verhandeld voor de jeneverproductie. Sinds 2015 zit er de hoofdvestiging van de Schiedamse bibliotheek. De overdekte binnenplaats vol bloemen en planten is een aanrader om even door te lopen — rustig, groen en gratis. Café Césant in een hoek van het pand serveert goede koffie, gemberthee en een lunch.
Zakkendragershuis
Het Zakkendragershuis aan de Oude Sluis is een van de opvallendste gebouwtjes in de binnenstad. Het pand met het witte torentje werd in 1725 gebouwd voor het Zakkendragersgilde — havenarbeiders die zakken graan en steenkolen sjouwden voor de jeneverindustrie. Als er een schip binnenkwam, werd de klok in het torentje geluid als teken voor de arbeiders om aan het werk te gaan. Bijzonder: het gilde bestaat nog altijd, maar nu uit vrijwilligers. Het is het enige gilde in Europa dat het ambacht nog uitoefent. Elke eerste zondag van de maand is het Zakkendragershuis open voor publiek, met demonstraties in historische kleding en rondleidingen door het gildehuis.
Havenkerk
Direct naast het Jenevermuseum staat de Havenkerk, officieel de Sint Johannes de Doperkerk. De tempelachtige kerk werd tussen 1822 en 1824 gebouwd door rijke jeneverdistillateurs — ze wilden indruk maken, en dat is gelukt. Zeker als de kerk weerspiegelt in het water van de gracht. Na een restauratie in 2010 ziet het gebouw er nog beter uit. Religieuze diensten vinden er al sinds 1967 niet meer plaats; nu is het een cultureel centrum voor concerten, exposities en festivals. In het voorjaar is de Havenkerk het decor van het Nederlands Jeneverfestival. Dan kun je via de imposante entree naar binnen en het orgel uit 1875 bewonderen.
Historische schepen in de haven
De Korte Haven en de Lange Haven behoren tot de mooiste plekken in Schiedam. In de 18e en 19e eeuw voeren hier schepen af en aan om graan af te leveren voor de molens, maar nu heerst er een serene rust. Een stuk of tien tjalken en andere historische zeilschepen liggen vredig aan de kade, met de oude gietijzeren ophaalbruggetjes als decor. Er wonen trouwens gewoon mensen op die schepen — betreden mag dus niet. Ook bij de Westvest bij de Kippenbrug liggen historische schepen. De havens zijn het mooist vroeg in de ochtend of net na zonsondergang als alles weerspiegelt in het water.
Rondvaart met fluisterboot
Van april tot en met oktober kun je een rondvaart maken door de grachten van Schiedam. In een uur vaar je langs oude pakhuizen, branderijen, historische schepen en zes van de hoogste molens ter wereld. Er is ook een langere versie van anderhalf uur die nog wat meer van de molens laat zien. Rondvaarten starten bij museummolen De Walvisch. Wil je met een groep op pad? Dan is er ook een privérondvaart mogelijk, of je huurt een sloep bij Sloep Schiedam — aan boord krijg je dan een cocktail. Vanuit het water ziet de Schiedamse binnenstad er echt heel anders uit dan je verwacht.
RuĂŻne Huis te Riviere
Op het eerste gezicht valt het nauwelijks op tussen het Stadskantoor en Theater aan de Schie, maar op deze plek stond ooit een groot rechthoekig kasteel. Huis te Riviere werd in de 13e eeuw gebouwd door gravin Aleida van Holland — zij verleende in 1275 stadsrechten aan Schiedam. Het kasteel werd verwoest in 1574, tijdens de Tachtigjarige Oorlog: er brak twee keer brand uit en Schiedammers braken het zelf gedeeltelijk af om te voorkomen dat Spaanse soldaten het als uitvalsbasis zouden gebruiken. Wat er van over is, zijn de onderste twee bouwlagen van de woontoren. Je kunt de ruïne alleen van buitenaf bekijken.
Liduina Basiliek
De Liduina Basiliek is een neogotische bakstenen kerk gebouwd tussen 1878 en 1881, gewijd aan Liduina van Schiedam (1380–1433). Op 15-jarige leeftijd raakte ze half verlamd na een val op het ijs en lag ze daarna 38 jaar lang aan bed. Ze is nu de beschermheilige van chronisch zieken én schaatsers. Voor het hoofdaltaar staat de reliekschrijn met een deel van haar stoffelijke resten — duidelijk zichtbaar achter glas. Ook het interieur is de moeite waard: gebrandschilderde ramen, sculpturen en biechtstoelen met fijn houtsnijwerk. De kerk is alleen open op vrijdag van 10.30 tot 13.00 uur, van eind april tot en met oktober.
Bekijk andere blogs over deze regio
FAQ: veelgestelde vragen
Een volle dag is ideaal als je ook musea wil bezoeken. Reken op 1,5 tot 2 uur voor het Jenevermuseum (inclusief proeverij), een uur voor de Walvisch en nog wat tijd voor de molens en grachten. Wil je ook een rondvaart doen en rustig lunchen? Dan ben je makkelijk een volledige dag kwijt. Kom je alleen voor een snelle ronde langs de molens en schepen, dan heb je al genoeg aan een halve dag. Wil je overnachten? Kies dan voor het Van der Valk Hotel Schiedam! Liever op een vakantiepark? Boek dan een huisje op Lakeside Resort Brielle of Parc de IJsselhoeve.
Trein is het snelst: vanaf Rotterdam Centraal ben je in 5 minuten op station Schiedam Centrum, van daaruit loop je in een kwartier naar het centrum. Je kunt ook tramlijn 21 nemen vanuit Rotterdam. Een leuke optie is de Watertaxi naar Schiedam Zuid — dat kost €4,50 per persoon en geeft meteen een mooie aankomst over het water.
Ja, er zijn een paar opties. Parkeergarage Passage bij de Koemarkt heeft 280 plaatsen en het eerste uur is gratis. Parkeergarage Stadserf en de ABC Garage aan de Lange Kerkstraat liggen ook handig bij de binnenstad. Elke eerste zondag van de maand parkeer je bij de Passage de hele dag gratis — dan is het ook koopzondag.
Absoluut. Het Stedelijk Museum heeft een sterke collectie moderne kunst, de Liduina Basiliek heeft een bijzonder verhaal dat niks met drank te maken heeft, en de ruïne van Huis te Riviere gaat terug tot 1275. De historische schepen, de havens en de molens zijn ook gewoon mooi om te zien — ook als je die jeneverproeverij liever overslaat.
Dat kan prima. De steden liggen zo dicht bij elkaar dat je ze makkelijk op Ă©Ă©n dag combineert. Breng de ochtend door in Schiedam — molens, museum, rondvaart — en ga ’s middags met de tram of trein naar Rotterdam voor de Markthal, het Euromastpark of de haven. Of andersom. Een dag met twee steden is hier echt haalbaar.
